Drie maal is scheepsrecht


Anish Kapoor, Cloud Gate – “The Bean”, Chicago, 2004

We zijn al weer bij de drie! Nog drie nachten, drie dagen, drie lijstjes en drie getallen. Het eerste woord waar wij aan dachten met betrekking tot de kunst is het begrip driedimensionaal of 3D . 'Dit begrip duidt aan dat iets drie meetkundige dimensies heeft: diepte, breedte en hoogte. Voorbeelden van driedimensionale dingen zijn een bol, een piramide of een ruimtelijk object zoals een schoenendoos.' (Bron: Wikipedia) Er zijn duizenden bekende en onbekende kunstwerken die voor het begrip 'driedimensionaal' in dit lijstje in aanmerkingen zouden kunnen komen. Een kleine greep bekende sculpturen uit deze enorme hoeveelheid: 

Jeff Koons, Puppy

Claes Oldenburg, Spoonbridge and Cherry

Salvador Dali, Kreeft Telefoon, 1938

Duchamp Marcel, Fietswiel op kruk, 1913

Een jaar geleden stelden we Berend Strik de vraag: Wat hangt er bij jou thuis boven de bank? Dat was zijn antwoord: "Thuis heb ik een werk van de Indiase kunstenaar Bhupen Kakhar. In 1995 was ik in India en heb daar met een aantal kunstenaars gewerkt voor verschillende tentoonstellingen, o.a. met Bhupen Kakhar. Dit werk geeft een bijzondere herinnering aan mijn tijd in India. De titel van het werk van Bhupen is: 'Three is better than Two!' Een autobiografisch werk dat op humoristische wijze gaat over zijn geaardheid, verlangens en complicaties. In die tijd waren veel Indiase kunstenaars nog onbekend op de internationale markt. Bhupen vormde daarin op dat moment een uitzondering. Zijn werk was ook op de Documenta in Kassel te zien. Het werk legt een brug tussen de traditionele Indiase en de hedendaagse kunst. Inmiddels is de Indiase en Chinese kunst zeer waardevol en zichtbaar geworden. Het lijkt Europa in de schaduw te kunnen gaan zetten."

Bhupen Kakhar

Een mogelijke ordening voor de elementen in een schilderij is een driehoekscompositie. In een driehoekscompositie is de driehoek de grondvorm: de compositie heeft een horizontale basis en een gelijkbenige opbouw, met een concentratiepunt bovenin. Dit type compositie werd vooral vaak tijdens de Renaissance toegepast, omdat het evenwicht, stabiliteit en daarmee rust in een schilderij brengt. Een voorstelling uit iets latere tijd dat als een van de schoolvoorbeelden van de driehoekscompositie geldt, is het "Vlot van Medusa" van Théodore Géricault.

Théodore Géricault, Het Vlot van Medusa, salon van 1819

Een triptiek of drieluik is een schilderij, meestal op houten panelen geschilderd, dat in drie delen is verdeeld, verbonden met scharnieren, zodat deze geopend of gesloten kunnen worden. Het rechter en linker zijpaneel zijn even breed, samen zijn ze net zo breed als het middenpaneel. Vaak zijn triptieken verfraaid met houtsnijwerk. Zijn er meer dan drie delen, dan spreekt men van een polyptiek. Triptieken waren vooral gebruikelijk in de Renaissance. Schilders als Hans Memling en Jeroen Bosch maakten ze. Triptieken worden vooral in altaarstukken in kerken toegepast. Soms werden op de achterpanelen grisailles en/of wapenschilden geschilderd. Ook vandaag de dag worden nog steeds veel drieluiken gemaakt door hedendaagse kunstenaars.

Inge Aanstoot, Infatuations (drieluik), 2010

Maerten de Vos, Kruisiging, geboorte en verrijzenis van Christus, ca. 1550 tot 1603

Francis Bacon, Three Studies for Figures at the Base of a Crucifixion, 1944

Jheronimus Bosch, Tuin der lusten, 1480-1490

Het begrip '3D-printer' (een apparaat dat op basis van digitale bouwtekeningen min of meer willekeurige driedimensionale objecten kan produceren, die laag na laag worden opgebouwd) zie je steeds meer in de media verschijnen, het lijkt een wel hype te worden. Ook binnen de kunsten is dit onderwerp heel actueel: zo heeft de net afgestudeerde Larisa Cichy twee 3D geprinte wapens tentoongesteld tijdens de eindexamenexpositie afgelopen zomer op ArtEZ te Arnhem. In haar afstudeerwerk onderzocht ze de gevaren van 3D printen.


De God van het christendom wordt vaak opgevat als een drie-eenheid. 'De Heilige Drie-eenheid' is dan ook een veel voorkomend thema in de schilderkunst door de eeuwen heen. De Trinità van de Italiaanse Renaissance-schilder Masaccio is een beroemd voorbeeld.

Masaccio, Trinità, 1425-1427

Mister Motley heeft een lichaam en beweegt zich. Hij zit, staat, ligt, kruipt hangt of springt. Iedere beweging heeft een ander doel en roept een andere ervaring op. Mister Motley zit klem, in een te kleine stoel, opgesloten in een situatie of opgesloten in zijn hoofd. En mister Motley veert weer op uit zijn benauwde positie. Stappen-dansen-springen, een sprong in de ruimte, in het oneindige, het onbekende, mister Motley nummer drie 'Hangt los'!


De Ethiopische krant 'Fortune' schreef eens een recensie over samenwerking van de 'Line Art Group' (een groep kunstenaars uit Ethiopië). Daarin wordt gesproken over de diversiteit van stijlen maar een eenheid in denken. ‘We are friends in painting.’ De recensie somt de drie kenmerken van de Ethiopische kunst op, volgens 'Fortune': 'The three aspects of Ethiopian art, primarily setting it apart from others, are decorative designs, depicting Jesus Christ as black, and the large oval shapes of eyes.'

Beeldend werk van Biruk Mengistu, een kunstenaar die aangesloten is bij de 'Line Art Group'

"Waar komt de uitdrukking 'driemaal is scheepsrecht' vandaan?" vroegen wij ons af bij het maken van deze blog. Ook benieuwd? Hier kun je het antwoord vinden!

Caspar David Friedrich, Zicht op de haven, 1815-1816