ARCHIEF

Rondom de dood

Ik was achttien jaar toen mijn moeder overleed. Ik zag haar beetje bij beetje stoppen met ademen en toen ik haar later weer zag, mooi opgemaakt en aangekleed, was het de vredige rust die me een beetje verzoende met haar dood. Alsof ze het op die andere plek fijner had dan hier. Zo’n twintig jaar later overleed mijn zus, Ze wilde dit leven nog lang niet en het kostte haar tot het allerlaatste moment moeite om het leven los te laten. De woorden voor de rouwkaart werden bij de drukker in allerijl veranderd, ‘in alle rust’ leek opeens zo ongepast want het was een bittere strijd geweest.
Fotograaf Walter Schel en journaliste Beate Lakotta vroegen aan 26 mensen of ze hen mochten volgen in hun laatste weken en dagen. Ze deelden alle hoop en angsten en maakten tenslotte een foto van ieder persoon op een moment voor het overlijden en direct daarna, en verbeelden zo dat mysterieuze moment dat zo bepalend is en waar we maar geen vat op krijgen. En ook in dit laatste restje tijd was er steeds sprake van hoop, op een mooie dood of dat de dood misschien niet het einde is.
De dood is een eenzaam moment, een overgang naar het onbekende en de geliefden in dit leven kunnen niets anders doen dan je laten gaan. De dood maakt ook de achterblijvers eenzaam, er is het gemis en mensen om je heen weten niet zo goed wat te zeggen. In deze Motley staan twee prachtige verhalen waarin Jan Hoek en Thomas Verbogt, beide schrijvers, mensen van het woord, vertellen over het gebrek aan woorden om over de dood te praten.
En dan gaat het leven weer door, we gaan weer naar het werk, doen de afwas en kopen nieuwe schoenen. Leven we nog temidden van de mensen die ons zijn voorgegaan in de dood? Hoe vaak kijken we naar hun foto, hoe gedenken wij hen? Op een expositie kwam ik ooit een onderbroek op een sokkel tegen. De onderbroek was door het stijfsel gehaald en had een grijsbruine kleur gekregen. De zijkant was een beetje kapot. ‘Monument voor het tijdelijke’ heette het kledingstuk dat sculptuur was geworden. Een beeld om naar te kijken, niet speciaal mooi maar wel iets om over na te denken. De kunstenaar Job Koelewijn maakte het ter nagedachtenis aan zijn vader, die de onderbroek droeg op het moment van overlijden. Het meest intieme kledingstuk om iemand te gedenken, dat ontroert..

Een ander voorbeeld van kunst rondom de dood is het boekje waarmee Virginie Rebetez dit jaar aan de Rietveld afstudeerde. Het bevat opnames van steeds dezelfde kamer, het is een ruimte die je in Zwitserland kunt huren om te sterven. Doordat je het doel van de kamer kent zweeft de dood tussen jou en de afbeelding in.
Mister Motley vertelt het verhaal van het sterven en gedenken, over het moment van de dood en wat er mogelijk gebeurt na dit ongrijpbare ogenblik.

Tekst: Hanne Hagenaars

Lees meer »

datum
trefwoord(en)
1 2 3 4 5 »