ARCHIEF

Gevonden

Het idee van reizen in de tijd is een fascinatie van alle tijden. Sydney Orr, de hoofdpersoon uit Orakelnacht, is er van overtuigd dat mensen liever terug willen naar het verleden dan naar de toekomst. “Ik zou mij beter op mijn gemak voelen tussen de overledenen dan de ongeborenen. (...) Hoe kun je in godsnaam de neiging weerstaan om de mensen weer te zien die je ontvallen zijn? Je ouders zien op de dag waarop ze elkaar voor het eerst ontmoetten, bijvoorbeeld, of praten met je grootouders toen ze nog kinderen waren.”
Oude foto’s porren dat verlangen sterk op, ze werken als een soort stopgezette, stomme tijdmachine. Het is alsof je er even bij bent als je opa de Spaarbank uitloopt of je vader de taart aansnijdt. De inrichting van het huis en het kapsel, de tijdmachine werkt perfect. En kijk, zo lief lachte je vader naar je moeder. Oude foto?s brengen het nu en toen weer bij elkaar.
Gevonden foto?s kennen een extra emotionele laag doordat ze zijn bekeken en gekoesterd en evengoed later zijn verloren of weggegooid. Het blijft een raadsel wie van de kinderen op het plaatje de foto?s van oma heeft weggegooid. En wie is daar van de foto afgeknipt en waarom is dat blonde hoof bekrast? We zullen het nooit weten.

Veel kunstenaars verzamelen found footage (gevonden foto?s en films.) Binnen de kunst lijkt de charme van deze beelden te bestaan uit het feit dat de beelden ontsnappen aan de regels die er al zwijgend zijn gevormd over wat een goede foto is,
Iedere fotograaf wil soms het liefst opnieuw beginnen, met de onschuldige, frisse blik van de amateur en middels het wonder van de mislukking, maar kan onmogelijk om de kennis in z?n eigen hoofd heen. Gevonden foto?s zijn onweerstaanbaar.

Wat doen kunstenaars met die gevonden spullen? De foto’s van Marnix Goossens blijven de meeste tijd op de plank liggen, Erik Kessels maakt er boekjes van en Tacita Dean maakt met Floh een volwaardig kunstboek van haar vlooienmarkt foto’s.
Daan van Golden stopte een pagina met een foto van een naam plant uit het krantje van de Hortus Botanicus in een lijstje. Natuur, verleiding, tijd, cultuur, alles kwam samen in die ene foto. Ieder ?gevonden? beeld dat Van Golden presenteert sluit perfect aan bij zijn gedachtenwereld..

Met het presenteren van gevonden spullen maakt de kunstenaar de keuze om de wereld simpelweg te tonen zoals die is, Hij neemt daarmee afstand van het aloude idee over de kunstenaar als genie die zijn blik op de wereld met zijn handen transformeert tot iets unieks. Kunst is niet langer de triomf der verbeelding. En dat raakt aan de grenzen van het kunstenaarsschap.
Op de meest prestigieuze kunstbeurs van de wereld, Art Basel, kwam ik een werk tegen van Jim Shaw. Een rat, een pelikaan, een roze inktvis, de dierenschilderijtjes straalden je al van verre tegemoet met heldere lijnen en vrolijke kleuren. Paintings Found in an O-ist Thrift Store las ik op het titelkaartje. Ik ben vergeten naar de prijs te kijken maar goedkoop zal het niet zijn geweest: het lijkt bijna decadent om veel geld te betalen voor dit briljante werk.
Lex ter Braak onderzoekt in zijn tekst de werkelijke waarde van een kunstwerk dat op soortgelijke wijze is ontstaan. Oliver Croy en Oliver Elser presenteerden op de Bi?ale van Berlijn 387 modelhuisjes die hun zelfs door het toeval in handen waren gekomen. Dus net als met oude foto?s... De hedendaagse kunstenaar cre?t als een regisseur, hij selecteert en edit. Slechts hele grote geesten kunnen afstand doen van hun eigen genialiteit; En of die kunstenaar het zelf goed kan, ook dat zullen we nooit weten.

Hanne Hagenaars

Amorphophallus Titanum uit het tuinjounaal (1989)
van de Hortus Botanicus

Lees meer »

datum
trefwoord(en)
1 2 3 »