ARCHIEF
Archief » Blog » MotleyXL »

ZomerExpo 2011: Anoniem Gekozen


Plattegrond, getekend door de organisatie, Femke Hameetman

Gisteren at ik vissoep bij een vriend, hij is beeldend kunstenaar en geeft les aan een kunstacademie. Het gesprek wervelde van het ene onderwerp naar het andere. En zo vertelde hij me over zijn deelname aan de ZomerExpo 2011, dat hij 75 euro had betaald voor de inschrijving en afgelopen zaterdag was hij met werken in een fietstas naar de Westergasfabriek gefietst om het werk aan een jury voor te leggen.  Op het Westergasterrein was het een komen en gaan van mensen en schilderijen, binnen bij de inschrijfbalies was het druk als een bijenkorf en er slingerde een lange rij, zo’n 200 meter tot ver buiten het gebouw. Veel oudere mensen, dames vooral. Hij schrok en had me nog geprobeerd te bellen voor advies. Dat lukte niet. Toen is hij toch naar huis gegaan zonder zijn werk in te leveren.

De ZomerExpo is een expositie voor amateurs en professionals. Er zijn vier dagen waarop iedereen zijn werk kan inleveren – inschrijving is 25 euro per werk, maximaal drie werken in te zenden, en de thema’s zijn portret, landschap en stilleven. Deze eerste zaterdag konden er 400 personen in totaal 1200 werken presenteren – het maximum aantal dat op een dag verwerkt kan worden. De deelnemers leveren hun werk in, het wordt één voor één getoond aan een twaalfkoppige jury en vervolgens krijgt de maker het werk direct weer terug of, als het is geselecteerd, wordt het apart gezet en gelijk gefotografeerd. Soms kwam het hard aan bij de deelnemers, om het werk met de boodschap ‘niet gekozen’ weer direct in handen te krijgen.

Mijn collega Monica Aerden zat in de jury en vertelde dat het flink aanpoten was, de 1200 werken werden in rap tempo aan de ogen van de juryleden voorbijgedragen. 18 seconden om een werk te beoordelen, geklokt met de stopwatch. 'Aandacht van de jury … handen omhoog… door/niet door. Dankuwel.' Geen tijd voor discussie, maar dat is ook niet de bedoeling: er wordt puur op beeld beslist, niet op argumentatie. Dat zijn de regels van dit spel. Bij vier stemmen vóór ging een werk door naar de volgende ronde. De jury bestond uit een divers gezelschap van kunstenaars, beschouwers, liefhebbers, jonge mensen en bijvoorbeeld een medewerker van Herenplaats, een werkplaats voor kunstenaars met een verstandelijke beperking, ieder met een eigen blik.

Het concept is uitdagend. Amateurs krijgen de mogelijkheid om zich te meten met professionals en maken ook een kans om het werk te tonen in een museum. Dat is leerzaam. De serieuze amateur heeft niet zoveel mogelijkheden in Nederland, na een cursus zijn er geen masteropleidingen om je werk verder te brengen. Een vriendin van me won de Artibus kunstprijs in Utrecht (nu Centrum voor de Kunsten) en wilde verder, een mogelijkheid als de Vrije Academie in Den Haag leek haar wel wat, maar zo ver weg. Uiteindelijk heb ik werkbesprekingen met een kunstenaar voor haar geregeld.

Stella Veldkamp, Happenstance, 2009

En de professionals, wat is voor hem of haar de reden om mee te doen? Beeldend kunstenaar Stella Veldkamp stond geduldig in de rij met Happenstance, een hond in een landschap op doek van 2 m2. Waarom deed ze mee? Stella: ‘ik vond het een leuk idee, dat anonieme, dat er puur visueel wordt gekozen. Er zijn weinig mogelijkheden voor kunstenaars, de Prix de Rome is tot je 35ste, en daarna is er eigenlijk niets meer, hooguit een oeuvreprijs. Ook de gemeenteaankopen bestaan niet meer.’ Vond je het vervelend om te moeten wachten in een rij? ‘Niet erg, en zo lang duurde het nou ook weer niet. Het was goed georganiseerd, er was goede opvang, ze waren vriendelijk en behulpzaam.’ Het werk van Stella is door de eerste ronde.

De thema’s voor deze Zomerexpositie - portret, landschap en stilleven - zijn klassiek. En met reden: het is om zoveel mogelijk mensen over de drempel te halen om mee te doen. Op deze zaterdag passeren tekeningen, schilderijen en opmerkelijk veel grote foto’s de revue, een enkele installatie en een filmpje op een meegeleverde laptop. Natuurlijk veroorloofde de jury zich wel eens een grapje. Wanneer een beeldje van een kwal met uitwaaierende tentakels voorbijkomt, hoor ik een jurylid op rechts fluisteren ‘dat is een portret’, en als reactie op links ‘hm, een landschap’. Of, ‘die lissen hebben we toch al gehad?’

De ZomerExpo, Anoniem Gekozen wordt georganiseerd door Stichting Artworlds, dit is een foto van het atelier van Carlien Oudes, een van de organisatoren

Veel hedendaagse kunst vraagt om een toelichting om het werkelijk te begrijpen maar toch hoeft dat niet per se te betekenen dat een werk waar het concept overheerst niet herkend zou worden. Om te intrigeren hoef je een werk niet altijd helemaal te doorgronden. Een tekening van een in binnen- en buitenland beroemde kunstenaar kwam niet door de eerste ronde. De AVRO die de hele dag de jurering filmde confronteerde de jury achteraf met dit werk waarop de jury hun argumenten verwoordde. Dit is het spel! Helaas kwam er ook wel eens een intiem werkje niet doorheen, omdat het niet de tijd kreeg die het nodig had om het goed te leren kennen. Maar eerlijk is eerlijk, in veel gevallen zie je al in een split second dat iets geen sterk of interessant werk is, en dan heb je lange, lange seconden over.

Het lijkt er op dat vooral de amateurs in ‘het betere segment’ werden aangesproken om mee te doen, de amateurs die met veel vakmanschap tekenen, schilderen en fotograferen. Makers die hun werk heel serieus nemen en doorgaans goed presenteren. Echt experimenteel werk was er zelden, evenmin als werk waar de jury zich in verwondering achter de oren krabde of een discussie opeiste, maar wie weet zag de jury juist daar iets over het hoofd?

Van de 1200 werken worden er 150 gekozen door de dagjury. Vervolgens kiest een avondjury er daar weer 60 uit. Er zijn vier van deze dagen waar uiteindelijk 4 x 60 werken overblijven die worden geëxposeerd in het Gemeentemuseum in Den Haag in juli 2011: de ZomerExpo.

Jammer dat ik nu nooit zal weten of mijn vriend met zijn prachtige foto’s, gemaakt met zijn mobiele telefoon, door de selectie was gekomen.

www.zomerexpo2011.nl

| | | tag - ZomerExpo, Monica Aerden, Stella Veldkamp, Carlien Oudes