ARCHIEF
Archief » Blog » Liefde »

Stockholm Syndrome - Endre Aalrust


Endre Aalrust, Stockholm Syndrome, 2008

Empathie is een krachtige maar complexe emotie. Het kan gevoeld worden op de meest onverwachte momenten en zelfs genegenheid naar een vijand veroorzaken. Bij het zogenoemde stockholmsyndroom kunnen gegijzelden tijdens en na de gijzeling empathie voelen tegenover de gijzelaars en het zelfs tegenover de politie en in de rechtbank voor ze opnemen.

Het werk Stockholm Syndrome uit 2008 is de eerste uit een serie werken van Endre Aalrust over dit syndroom. Het werk bestaat uit de enige foto die bekend is van de Norrmalmstorg-overval in Stockholm in 1973 waarnaar ook het syndroom zelf vernoemd is. Over de foto heeft Aalrust een regenboog geschilderd. De regenboog verwijst naar de gay pride beweging waar de vlag met de regenboog zowel verwijst naar diversiteit en saamhorigheid als naar hoop en verlangen.  Voor Aalrust is ook de Bijbelse context belangrijk: ‘In een Bijbelse context staat de regenboog voor Gods genade en het verbond tussen God en de wereld. Een garantie of een belofte dat, zelfs wanneer het regent, Hij geen nieuwe overstroming zal veroorzaken. Dit is natuurlijk gerelateerd aan de gijzeling-ontvoerderrelatie waarbij zelfs de afwezigheid van geweld wordt gezien als een daad van vriendelijkheid.’

‘Een tijd lang was ik gefascineerd door het stockholmsyndroom. Het was een manier om vervreemdende structuren te begrijpen, hoe en waarom slachtoffers vaak bijdragen aan hun eigen onderdrukking. Dit werk werd als een inleiding tot een geheel van werken dat ik gemaakt heb en die allemaal op een of andere manier verband houden met het fenomeen van het stockholmsyndroom. In plaats van te denken in categorieën van vervreemding of masochisme, boden de theorieën over het stockholmsyndroom me een aantal nieuwe perspectieven op complexe sociale, emotionele en zelfs politieke situaties waarin empathie, sympathie en vervreemding allemaal ingrediënten zijn.’

Want, zo stelt Aalrust, hetzelfde als wat tijdens zo’n gijzeling gebeurt, gebeurt ook in andere delen van onze maatschappij: ‘zo hebben homoseksuelen bijvoorbeeld de neiging heteronormatieve waarden te internaliseren: in plaats van aan te dringen op hun anders zijn, vechten ze voor gelijkheid en uiteindelijk voor het recht om te trouwen. Daarnaast zijn er ook voorbeelden van Joodse neonazi’s… en is er een verrassend groot percentage van immigranten in Noorwegen dat op rechts stemt. Dit zijn mijns inziens allemaal voorbeelden waarbij – op een onwetenschappelijke manier – theorieën over het stockholmsyndroom relevant kunnen zijn.’

Door evolutiepsychologen wordt de empathie die voortkomt uit een stockholmsyndroom gezien als een rudimentair overlevingsmechanisme waarover de mens al heel lang beschikt. Het fenomeen kan ons iets leren over de mogelijkheid van de mens om iets goeds in iets slechts te zien, begrip te hebben voor het onbegrijpelijke. Het laat zien dat mensen niet onverschillig kunnen blijven tegenover elkaar, zelfs in de meest kwalijke situaties.

Endre Aalrust, Untitled, 2008

Endre Aalrust, Sweaty Palms # 1-2, 2011

| | | tag - Endre Aalrust | laat een reactie achter