ARCHIEF
Archief » Blog » Homepage »

Vragen aan Juul Kraijer



In het filmportret van Juul Kraijer, een aflevering uit de reeks ‘Hollandse Meesters’, valt te zien dat de kunstenares vergroeid is met tekenen (klik hier om de aflevering te bekijken). Mister Motley mailde met Kraijer en stelde haar een aantal vragen.  

LS: Teken je al lang? En wat tekende je vroeger dan?
JK: Ik tekende als kind al veel, maar niks bijzonders. Als tiener zat ik op tekenles en op boetseerles, en op de middelbare school heb ik eindexamen gedaan in het vak tekenen. Ik tekende van alles na, van foto's van Kate Bush tot reproducties van sculpturen die ik mooi vond. Toen ik dat eenmaal fotografisch kon natekenen was die uitdaging weg en ging ik op andere manier proberen te tekenen. Ik keek ook veel naar beeldende kunst, in boeken en in musea. Maar ik was ook vaak aan het knutselen, ontwierp en naaide kleren voor mezelf en probeerde geld te verdienen als illustrator – met wisselend resultaat.


LS: Hoe zou je jouw tekeningen omschrijven aan iemand die nog nooit een tekening van je heeft gezien?
JK: Eh… dat wordt altijd zo'n slap aftreksel! Nu iedereen tegenwoordig een iPad of zo heeft laat ik het liever even daar op zien. Maar oké dan: op mijn tekeningen komt altijd een vrouwelijk lichaam voor, soms alleen het hoofd, soms meer, en dat gaat meestal een relatie aan met een element uit de natuur; een dier of boom. Bijvoorbeeld haar dat een zwerm bijen wordt of een lichaam dat deels ook een struik is.

LS: Als een soort droomwereld?
JK: Nee, veel eerder als een wereld vol archetypen. Beelden in dromen zijn vaak persoonlijk of helemaal absurd, terwijl de beelden die ik gebruik – op een niet-rationele manier – betekenisvol zijn. Niet alleen voor mij maar voor meer mensen, hoop ik. Archetypen zijn ook een voorbeeld van beelden die op zo'n manier betekenisvol zijn. In een droom kan natuurlijk ook een archetypisch beeld voorkomen. 'Droomwereld' heeft een nogal zoete, meisjesachtige bijsmaak, waar ik me helemaal niet in kan vinden.


LS: Vallen jouw tekeningen uit te leggen? Hebben ze symbolische waarde?
JK: Als ik een tekening maak die 100% uit te leggen is dan is die tekening niet goed! Ik gebruik zelden beelden met een conventionele betekenis, of in die conventionele betekenis. Die één op één uitlegbaarheid van een symbool is niet interessant voor me. Ik zoek het altijd in ambiguïteit. Een duif is bijvoorbeeld een vredessymbool, maar in een tekening van mij niet! Een fragment uit mijn tekst ‘Simile’ vat mooi samen hoe het werkt: ‘De tekeningen onttrekken zich aan de traditionele iconografie. In plaats daarvan bedienen ze zich van een fysieke sensatie die toegang biedt tot het innerlijk gemoed. Een menselijk lichaam wordt samengevoegd met dat van een dier of met landschappelijke elementen. De fusie van onverenigbare entiteiten, geforceerd doch van een kalme vanzelfsprekendheid, resulteert in een kortsluiting van de ratio. Even is er ruimte voor een andere vorm van het ontwaren van betekenis. Dit mechanisme is analoog aan dat van de beeldspraak. Iedere tekening behelst een stijlfiguur: een simile of een metafoor.’ [Juul Kraijer, ‘Simile’, 2004]

LS: Wanneer ben je het soort beelden gaan maken die je nu maakt en wat zorgde daarvoor?
JK: In retrospect zie ik de eerste aanzetten al in sommige tekeningen die ik als puber maakte. Alleen toen had ik geen idee wat ik nou wilde, het enige wat ik heel duidelijk wist was dat ik iets wilde. Op de kunstacademie heb ik nog heel lang geploeterd en de meest vreselijke melodramatische werkstukken gemaakt, tot in het eindexamenjaar: toen zag ik ineens welke vorm voor mij geschikt was. Vanaf toen kwam er een enorme stroom beelden die tot nu toe nog niet gestopt is.



LS: Maak je ook ander werk dan tekeningen?
Sinds kort ben ik helemaal gegrepen door fotografie.

LS: Kun je je in dat medium net zo goed uiten als in tekenen? Gezien je zegt dat tekenen echt ‘jouw medium’ is...
JK: Ik creëer vergelijkbare situaties in de foto's, maar dan in het echt geënsceneerd; met een model en met o.a. speciaal gedresseerde dieren. Dat heeft natuurlijk veel meer beperkingen dan een tekening, maar juist dat maakt het een enorm spannende uitdaging! Ik maak voornamelijk zwart-wit foto's, net zoals ik voornamelijk met houtskool teken. Ook fotografeer ik stillevens, wat misschien nog wel een grotere stap voor me is dan het gebruik van het nieuwe medium. Tekenen staat even op een laag pitje, waar ik zelf eigenlijk ook wel verbaasd over ben. Maar ik heb geleerd altijd blindelings mijn fascinatie te volgen en die zet me op het moment aan het fotograferen.



LS: Kun je iets vertellen over je belangrijkste inspiratiebronnen?
JK: Dat loopt enorm uiteen. Van heiligenafbeeldingen tot 19e-eeuwse foto's van mediums en hysterische vrouwen. Van Amarna-sculptuur tot Mochica (Pre-colombiaans) aardewerk. Van Giotto tot Neo-Rauch. En van het enorm beeldende taalgebruik van Rainer Maria Rilke tot de kunsttheorieën van Aldous Huxley.

LS: Je man komt uit India; heeft dat nog een bepaalde invloed op jouw werk of beeldtaal?
JK: Ik was al erg geïnteresseerd in Indiase sculptuur en miniaturen lang voor ik in India was geweest en hem leerde kennen. India zelf bleek heel anders te zijn. Als ik daar ben voel ik de noodzaak tot tekenen nauwelijks. Er is al zo'n enorme dichtheid van sensatie: geuren, geluiden, schoonheid en gruwel, en een verhevigde intensiteit van groeien, bloeien en afsterven. Daarnaast is het er – in Kerala tenminste – ontzettend warm en vochtig, waardoor je heel lui wordt!



LS: Waar ben je op het moment mee bezig?
JK: Ik ben op het moment bezig met het selecteren en afdrukken van foto's van een sessie met verschillende reptielen die rond en over het gezicht van mijn model kropen. Ze is een held!

Vanaf september 2013 zal in Huis Marseille een ruime selectie uit de foto's van Juul Kraijer te zien zijn in de tentoonstelling 'De Herontdekking van de Wereld'.

[Vragen en redactie door Lauranne Staat]


| | | tag - Tekening, Tekening, Fotografie, India, Huis Marseille | laat een reactie achter