« vorige | volgende »
Vier brengt vertier



Mister Motley moet nog vier dagen wachten tot zijn nieuwe maatpak af is. Tot die tijd vermaakt hij zich met het aftellen tot dit grote moment. Ook vandaag verzamelde hij weer een aantal kunstwerken geïnspireerd op dit getal; zo waagde Guillaume Bijl zich aan het creëren van fictieve kunstenaars. Zijn kunstwerk 'Four American Artists' (1987) was een kant-en-klare tentoonstelling van de vier Amerikaanse, niet bestaande kunstenaars Janet Fleisch, William Hall, Sam Roberts en Rick Tavares. Hun werk sloot aan bij de kunst die op dat moment in de mode was. Bijl organiseerde zelfs een tournee door Europa om hun werk zoveel mogelijk bekendheid te geven. Het verhaal wil dat Wim Beeren, een belangrijk figuur in de kunstwereld, een schilderij van een van hen wilde kopen en verontwaardigd reageerde toen bleek dat de kunstenaar niet bestond. 

Een tijdje geleden vond Wieke ten Cate tussen de tijdschriften van de boekhandel Atheneum een piepklein, geel boekje. Het bevat vier dunne pagina's met klein getypte letters en wordt samengehouden door twee nietjes. De kaft is een geel kartonnetje met een tekening van een vogeltje. De titel 'EEN KANARIE GENAAMD KURT' is geschreven met de hand en lijkt vervolgens gekopieerd. Naast de titel staat er op de voorkant niets. Geen naam van een auteur, geen datum, geen uitgever. Nieuwsgierig geworden? Lees dan dit artikel wat zij hierover schreef.


In de kunst doelt men met 'De grote vier' wel op de vier hoofdfiguren tijdens de renaissance (15de eeuw): Donatello, Michelangelo Buonarroti, Rafaël Santi en Leonardo Da Vinci.

Leonardo Da Vinci, Man van Vitruvius, 1492

Het kunstenaarsduo Yoke & Zoom laten hun kunstenaarschap in dienst staan van een utopisch ideaal, het verspreiden van geluk. Mensen leven zo gehaast, ze rennen voorbij aan dat wat het leven de moeite waard maakt, juist de kleine, onbenullige dingen geven het leven zijn kleur. Yoke & Zoom vonden meer dan tien jaar geleden een klavertje vier en kloonden dat via de worteluitlopers. In de vrije natuur maken klavertjes dat extra blaadje als gevolg van stress of voedingstekort. Gemiddeld komt zo’n mutatie voor bij een op de tienduizend klavertjes. Yoke en Zoom hebben een constante aanvoer van gelukbrengers, al gaat dat niet helemaal vanzelf. Bij een strikte controle van voeding, water en licht krijgen ze door klonen op z’n best een nageslacht met circa 25% klavertjes vier. En zo houden de kunstenaars een continue kweek gaande in hun Four Leaf Clover Cloning Station. Met hun klavertjes vier willen ze de aandacht voor het kleine terloopse weer terugbrengen.


De vier ruiters van de Apocalyps zijn afkomstig uit de Bijbel, in dit verhaal komen zij na elkaar op het toneel. Ieder paard heeft haar eigen symbolische kleur, het eerste paard is wit wat wordt opgemerkt als Jezus zelf of de Antichrist. De tweede is rood wat staat voor bloed en vuur de symbolen van de oorlog, de derde is zwart wat staat voor verderf wat ontstaat door de honger en het laatste paard is grijs wat de dood betekend. Door verscheidene kunstenaars zijn de ruiters als thema gebruikt: Zo heeft de Vlaamse kunstenaar Rik Poot de vier ruiters met hun paarden uitgebeeld in bronzen beelden die te zien zijn in het Hof Arents te Brugge.


Rik Poot

Ook in computer spelletjes worden de vier ruiters vaak ter inspiratie gebruikt, zoals in het spel 'Red Dead Redemption' waar ieder paard kenmerkend is aan de symbolische kleur. Zo zet het rode paard vijanden in vlam, het zwarte paard is het snelste en omringd door sprinkhanen, het witte is haast onmogelijk te doden en het grijze paard staat letterlijk voor de dood.

Red Dead Redemption

Kunstenaar Anton Heyboer wordt gezien als cultfiguur, de kunstenaar zelf en zijn leven met vier vrouwen zijn een gewild onderwerp voor de roddelpers. Ook in zijn eigen beeldend werk waren de vier vrouwen een grote bron van inspiratie: hij heeft ze meerdere malen op doel vastgelegd. Deze werken kun je momenteel met eigen ogen aanschouwen bij Kunstcentrum Haarlem. De tentoonstelling Heyboer is in wisselende samenstelling te zien t/m 4 januari 2014. Voor meer informatie, bekijk de website.


Amerikaanse kunstenaars Christopher Hope en Kenji Nakayama plukken zwervers van de straten en pleinen van Cambridge, Massachusetts en vervangen hun oude kartonnen borden in schitterende, hoogglans shiny platen. De tekst blijft onveranderd, zo hielpen ze ook de dakloze Angela Douyon-Previlon, die op dat moment al vier jaar op straat zwerft. Op haar bordje staat: 'Homeless, hungry, anything helps, clean and sober, God bless'. Hope en Nakayama ontwierpen een website waarop is te volgen welke borden zij reeds maakten om het straatbeeld te verfraaien en welke zwervers er al geholpen zijn in de stad.


Het verleden is in bij hedendaagse kunstenaars. Het werk van Leonid Tsvetkov is daar op het eerste gezicht geen uitzondering op. Vier rijen tafelbladen op schragen met daarop foto’s en een grote verscheidenheid aan opgegraven voorwerpen – stenen, pijpjes, botten - staat buiten achter de stallen opgesteld. Als bezoeker sta je noodgedwongen voorovergebogen om de artefacten te kunnen inspecteren, alsof je zelf even archeoloog bent. Vanuit de buitenpresentatie kun je de studio binnenlopen door een poort van kleurrijke potten gevuld met vreemd uitziende vloeistoffen en poeders. Binnen staat wederom een lange tafel met daarop meer archeologisch materiaal, ditmaal scherven van porseleinen tegels en potten. Alle gepresenteerde voorwerpen heeft Tsvetkov in de buurt van de Rijksacademie uit een kuil van een vierkante meter gehaald zijn. Wat een ongelooflijke rijkdom voor zo’n klein oppervlak! Bewijs van de geschiedenis en vele levens die een stad als Amsterdam maken.


De Noorse kunstenaar Edvard Munch (1863-1944) maakte in totaal vier werken die de naam 'De Schreeuw' kregen. Het eerste werk maakte hij in 1893. Het werk wordt vaak gezien als een ‘psychisch zelfportret’ van de kunstenaar. Munch beeldde namelijk een traumatische ervaring af die hij zelf ooit in Oslo had meegemaakt. Terwijl hij met een aantal vrienden bij Oslo een wandeling maakte, raakte Munch plots zeer gegrepen door het landschap en de ondergaande zon. Hij hoorde het landschap als het ware schreeuwen. Op het kunstwerk wordt het geestelijke leed uitgedrukt dat de schilder gedurende bepaalde periodes in zijn leven ervoer. De oorspronkelijke versie uit 1893 hangt in het Nationaal Kunstmuseum in Oslo, twee andere zijn ook te bezichtigen in musea en één van de vier is vorig jaar geveild aan de Amerikaanse miljardair Leon Black. In 1994 en 2004 werd één van de werken gestolen maar later ook weer terug gevonden.


De vier jaargetijden is een vaker terugkomend thema binnen de kunsten, ook Alphonse Mucha liet zich hierdoor inspireren. Mucha werd de ster van de Jugendstil en maakte in 1896 'Les Saisons' (de vier seizoenen). Hij is bekend geworden om zijn decoratieve affiches in pastelkleuren, zijn zwierige zweepslaglijnen, gestileerde vogels, bloemen en beeldschone vrouwen. De sierlijke lijnen, frisse pastelkleuren en weelderige motieven in zijn illustraties van sensuele vrouwen, werden de iconen van het fin de siècle. Art Nouveau werd in Parijs aanvankelijk dan ook 'le style Mucha' genoemd. Ook Peter Meijer vereeuwigde een aantal jaren later de vier jaargetijde op doek. Het schilderij is opgebouwt uit kleurvlakken: laag over laag, kleurvlak naast kleurvlak.

Alphonse Mucha, Les Saisons, 1896

Peter Meijer, Vier jaargetijden

Voor bedrijven in de creatieve sector is de Haagweg in Leiden de ultieme locatie om vanuit te kunnen werken. De voormalige Ambachtsschool op de Haagweg 4 is gebouwd in 1892 en is een gemeentelijk monument. De kunstenaars die in het pand zijn gevestigd zijn getoetst door een speciale commissie van de gemeente Leiden. In 1993 is de voormalige ambachtsschool aan de Haagweg 4 door een groep kunstenaars in gebruik genomen als werkruimte. Op dit moment zijn er rond de 55 atelier ruimtes gereserveerd voor kunstenaars in allerlei disciplines. De samensmelting van zoveel disciplines van verschillende kunstenaars werkt inspirerend voor alle gebruikers van het pand. Deze zogenaamde 'broedplaatsfunctie' werkt positief in het gehele culturele klimaat van de gemeente Leiden en omstreken en geeft de Haagweg 4 een meerwaarde als locatie voor (startende) bedrijven en kunstenaars.


Het leven in de schaduw kent vele vormen: in de schaduw van een ander (please follow me), het leven zonder zicht in een wereld waarin licht en donker afwezig zijn of middels een dubbelleven. En de maatschappij heeft haar schaduw waarin bijvoorbeeld daklozen, zwervers en illegale mensen verblijven, op de grauwe randen van het 'normale' leven. Ieder mens heeft in de zon een schaduw. Het leven treitert en zuigt aan ieder mens, eerder dan dat het met gulle hand plezier uitdeelt. Niets is logischer dan dat in dit godvergeten leven je eigen zwarte schaduw je steeds op de hielen zit en slechts met veel hulp van God en ouders en geliefden lukt het de meesten om op het rechte pad te blijven. Een schaduw is geen bewaarengeltje. Ze is donker en onheilsspellend. Zo'n schaduw plakt aan je, loopt mee, zeurt mee draait mee, en is niet van je af te schudden. Het is je Andere Ik, je donkere, duistere zijde. En zo?n ik kan voor zichzelf beginnen, op het moment dat hij genoeg in de verdrukking is gekomen. Je schaduw bevat alles wat je eigenlijk niet wilt weten van jezelf: Mister Motley nummer vier gaat hier over.


Gedicht: 'Four A.M.' door Wislawa Szymborska

The hour between night and day.
The hour between toss and turn.
The hour of thirty-year-olds.

The hour swept clean for roosters' crowing.
The hour when the earth takes back its warm embrace.
The hour of cool drafts from extinguished stars.
The hour of do-we-vanish-too-without-a-trace.

Empty hour.
Hollow. Vain.
Rock bottom of all the other hours.

No one feels fine at four a.m.
If ants feel fine at four a.m.,
we're happy for the ants. And let five a.m. come
if we've got to go on living.

| | | laat een reactie achter
Plaats een reactie
Je email zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden.
Verplichte velden zijn gemarkeerd *