« vorige | volgende »
De nieuwe landen op de Biennale van Venetië



In ‘Notes on Venezia’ van Alfredo Jaar zien we de paviljoens van de Giardini als een kleine stad in brons uit het water in een groot bassin opdoemen om er vervolgens weer langzaam in te verdwijnen. Het is een visioen van een verouderd concept namelijk van de 28 landen die sinds 1907 de kern vormen van de Biënnale van Venetië. ‘Want hoe moet een Afrikaan zich voelen die deze plek bezoekt en geen enkel land uit Afrika vertegenwoordigd ziet, de Westerse wereld ontkent hun bestaan’, aldus Alfredo Jaar. Gelukkig begint er van alles te verschuiven, Frankrijk exposeert in het Duitse paviljoen en Duitsland nodigt vier kunstenaars uit verschillende landen uit als kritische reflectie op het landenconcept, kunst laat zich niet meer verbinden met grenzen. Ieder jaar doen weer nieuwe landen mee aan de Biënnale van Venetië en dit jaar heb ik geprobeerd de presentaties van deze nieuwkomers te bezoeken.  





1 In het paviljoen van de Bahamas grijpt Tavares Strachan met ‘I belong here’ terug op de poolexpeditie van Robert Peary en Mattew Alexander Henson in 1909 waarbij zij alle eer naar zich toetrokken en de Inuit gidsen ongenoemd lieten, terwijl zonder deze gidsen de expeditie geen kans van slagen had. Strachan, die een opleiding volgde in New York, laat hun verborgen stemmen weer spreken en verbindt culturen. Op de Bahamas leerde hij kinderen een Inuit kinderlied dat als onderdeel van de cultuur alleen bestaat doordat de oudere generatie het aan de jongere doorgeeft. De kinderen vlogen naar Venetie om het lied aan ons allemaal door te geven, nu te zien op een video. Strachan toont opnamen van de Poolzee, plantte een vlag in het poollandschap om aan te tonen dat niemand zich dit continue verschuivende landschap kan toe-eigenen. Grote tekeningen van een ijsbeer of vogel blijken opgebouwd uit kleine collageachtige onderdelen. Strachan laat zien dat niet alleen zijn eigen land worstelt met het behoud van de eigen cultuur maar dit lot deelt met vele andere landen.





2 ‘Maldives to be or not to be’ is het credo van het paviljoen van de Malediven, een land dat worstelt met de problemen van de vooruitgang. ‘Approaches to Ecological Romanticism’ noemen ze het hun expositie. De westerse tegenstelling tussen natuur en cultuur bestond in het verleden simpelweg niet: the natural world simply ‘is’ the law. Maar de film van Oliver Ressler toont hoe de met de natuur verweven manier van leven op het eiland is verdreven door het toerisme. 150 resorts zijn er gekomen, aanvankelijk omdat het land zich stoorde aan de hippies met hun vrije gewoonten en de toeristen liever geconcentreerd op een plek zag. De bewoners leven nu echter hutje mutje in de druk bevolkte hoofdstad Male en de film laat deze bewoners aan het woord. Een moslimmeisje met een hoofddoek merkt op dat ‘modernization and westernization are the same thing’. Volgens een Amerikaans onderzoek staat de Maldiven op nummer 22 van de lijst met de landen waar de omstandigheden voor de bewoners het meest miserabel zijn,
Ik krijg inzicht in de schaduwzijde van het paradijselijke toeristen eiland. Toch legt de presentatie te zeer de nadruk op de boodschap, veel video’s en documentatie, die je als bezoeker niet echt meevoeren in hun protest of verbeelding. De Malediven presenteert in een oud woonhuis aan de via Garibaldi, geen slechte plek, wel een totaal vervallen huis, schilderachtig, authentiek of pittoresk volgens de algemene toeristennormen.




3 The Holy See Pavillion betreft geen land maar Vaticaanstad dat in 1960 besloot om het aloude verbond tussen de kunst en de kerk weer aan te halen. In tien jaar tijd bracht men op basis van schenkingen een collectie kunst bijeen met werken waar een ‘gewoon’ museum alleen maar van kan dromen. De grote luxe brochure toont veel werken met ‘Christus aan het kruis’ (Dali, van Gogh, Chagall) een studie van Francis Bacon en onbekendere namen met een mooi katholiek thema als 'gebed' of ‘Il principe Catholico’. De weduwe van Marini schonk vijf grote bronzen beelden. Hier in Venetië is geld noch moeite is gespaard want ze hebben meteen een grote ruimte in het hart van de biënnale, in het Arsenaal. De curator Micol Forti geeft aan dat het Vaticaan de banden tussen het geloof en de moderne tijd wil herstellen, en daarbij niet uitgaat van religieuze kunst maar 'het religieuze in de kunst'. Uitgangspunt zijn drie momenten uit het oude testament met zij technische hoogstandjes in een interactieve installaties, grote foto’s van Jozef Koudelka werken van Lawrence Carrol. De expositie is afstandelijk en blinkt uit in kitsch en protserigheid.





4 Angola doet dit jaar voor de eerste keer mee en wint meteen een Gouden Leeuw voor de beste presentatie met zijn paviljoen. Temidden van de vroeg renaissance werken in het Palazzo Cinni liggen op pallets stapels posters van foto’s van Edson Chagas. Als bezoeker kun je zelf de posters uitzoeken en zo een eigen boek samenstellen met de poster als kaft. Een briljant idee dat goed werkt; de foto’s zelf tonen details van de stad, eigenlijk zoals wij westerlingen ook graag foto’s maken in arme landen, de romantiek van het verval, een kapotte stoel, een afgebladderde muur, een paspop op straat, een kapotte voetbal, graffitiachtige krullen op een muur. Een verdieping hoger beeldhouwwerk, schilderijen, niet slecht maar wel traditioneel.



5 Paraguay In Palazzo Carminati, een beetje afgelegen in Santa Croce delen vier kunstenaars uit Paraguay in een kleine ruimte. De minister schrijft dat ze zich persoonlijk heeft ingezet voor de deelname van Paraguay en zo de kunstenaars wil ondersteunen, en de deur voor hen wil openen om te participeren op wereld niveau. Met de titel van de tentoonstelling The encyclopedic Palace of Paraguay’ sluiten ze aan bij het hoofdthema al is daar niets van terug te vinden in de tentoonstelling zelf. Een voormalige diplomate, Elisa Laterna woont al jaren in Venetië en kon het project in gang zetten, ‘a dream came true’. De presentatie is chaotisch, drie videoschermen waar een nieuwe versie van het spelletje pacman de koloniale overheersers landje pik spelen in Latijns Amerika, Een foto reproduceert de achterwand en blijkt opgebouwd uit kleine foto'tjes als pixels. Grote tekeningen van Felix Toranzos hangen te hoog aan de muren, pas op de foto’s in de brochure kan ik het zien. Hij verbeeldt het verhaal van The Palace of the Winds, een dwalend museum, gebaseerd op personificaties van de wind. ‘A tower that speaks of the wind, in anger and in fury and then lost in nothingness. In the silence’. Het meest aanwezige werk is van Diana Rossi, een vrolijk verlichte sculptuur die gebaseerd is op een recente vondst van een fossiel in het land. Je vraagt je wel af of deze kunstenaars het best is wat Paraguay te bieden heeft of dat misschien er keuzes zijn gemaakt om andere redenen dan artistieke. De curator geeft colleges aan het Vaticaan in ‘Jesuit art’, dat geeft een ouderwetse smaak in de mond.




6 In ‘A world of our own’ komen kunstenaars uit Bahrein aan
In ‘A villagers day out’ dwalen vrouwen in niqaab door de stad, een zwarte vorm naast twee gele gasflessen, voor een aquarium. Kunstenaar Waheeda Malullah exposeerde eerder in Lief hertje en de grote witte reus in Den Haag en die werken waren echt veel spannender. Camille Zakharia won met zijn project Coastal Promenade een gouden leeuw op de architectuur biënnale in Ventie in 2010. Zijn collages zijn spannend, stukjes brieven en foto's met scherpe lijnen er dwars door heen, alsof een ruit in kapot gesprongen en je daardoorheen een gefragmenteerde wekelijkheid ziet. Mirjam Haji, geboren in Bahrein, studeerde in Schotland en Australië, werkt nu in Berlijn.



7 Republiek Kosovo
Petrit Halilaj maakt een groot vogelnest waar je in kunt kijken, een plek waar de herinneringen samenklonteren maar het zicht op de toekomst is nog onzeker





8 republiek Ivoorkust
Ivoorkust kent een lange traditie van maskers en beelden en veel westerse kunstenaars lieten zich in het verleden inspireren door deze intense kunst. Maar de moderne kunst van Ivoorkust is weinig bekend, logisch: ‘Ivoorkust is emerging from more than a decade  (1999-2011) of a difficult crises.’ Nu is er weer ruimte voor de kunst. Toch is daar Frederic Bruly Bouabre (1921) al langere tijd een lieveling van de kunstwereld met zijn eigen interpretatie van de wereld op fascinerende getekende kaarten, met zijn geweldige archiefsysteem: autobiografie, relevatie, zonnevisoen, spreekwoorden en symbolen, Afrikaanse diplomatie, schrijven, oorlog en vrede, etc. Ivoorkust noemt zijn presentatie ‘Traces and signs’. In een lelijk vormgegeven catalogus, het lijkt wel een overvolle reclamebrochure, legt de curator Yacouba Konate de titel uit: A storing memory makes no noise. Facts do not engrave memory as a disk, but they affect our life by signs and traces that refer to happy or painful events with wich we have to learn to live together. Een mooi motto voor een verder traditionele tentoonstelling.




9 Het paviljoen van Koeweit was om de hoek van het hostel waar ik logeerde en toch heb ik het gemist. Een keer kwam ik net te laat, op dinsdag bleek het gesloten en op woensdag vertrok mijn vliegtuig vroeger dan ik in mijn hoofd had. Hierbij de foto’s die ik op internet vond.
The stories that surround and images that document Sami Mohammad as he stands next to a statue of a Sheikh twice his size in a foundry in London illustrate an alternating power dynamic between an artwork and its maker, a state and its citizen, a ruler and his subject. The artist does not speak of the uncertainty and fear of rejection he experienced in the months of making his statues; he does not tell of how he had to confirm with the commissioner of the work the resemblance of the bust, which was first made in Kuwait, before being transported to London for the remainder of its body to be cast in bronze. Up a scaffold, Mohammad climbed to build a gesturing body – the same body that would later bear, with the nearby body of its predecessor, wounds from bullets fired by the Iraqi army during the invasion of Kuwait in 1990. The artist himself had to escape the pursuit of these same soldiers as they attempted to capture and oblige him to create a statue of Saddam Hussein. The statues speak of a time of nation-building, of national works by the state for the people and the people for the state, of works that match the scale of good fortune that found its way to Kuwait. Curator Ala Younis disassembles symbols of grandeur in paused/post glorious times, in an attempt to re-interpret Kuwait’s modernization project

10 En dan Tuvalu, daar was ik nog het meest benieuwd naar, een land waar ik nog nooit van had gehoord. een Polynesische archipel in de Grote Oceaan. het was het enige land dat zijn tentoonstellingsruimte op Maestre had, het vaste lan, ik dacht op weg naar het vliegveld langs het paviljoen te kunnen gaan, maar dat was een misrekening, ik heb het niet gezien. Waarschijnlijk hebbenheel weinig mensen het gezien, het droeve lot van een piepklein land met een klein budget. Sorry Tuvalu.

| | | tag - Vaticaan stad Venetie 2013, Holy See , Paraguay, Venetie 2013, Venetie 2013, Malediven, Venetie 2013 | laat een reactie achter
Plaats een reactie
Je email zal nooit gepubliceerd of gedeeld worden.
Verplichte velden zijn gemarkeerd *